Wereld der herkenning

Mijn broer Ruben is pas afgestudeerd aan ArtEZ in Zwolle. 
Hij excelleert in de schilderkunst, weet telkens en opnieuw een beeld op magistrale wijze te vangen met het juiste kleurgebruik en een subtiel gevoel voor sfeer, waardoor de schilderijen die je van hem bekijkt je bijblijven, als beeltenissen die je ongemerkt hebben meegenomen naar een andere plek, van waar het leven stiekem een beetje mooier is.
Voor zijn scriptie met als onderwerp biografieën, besloot hij dichtbij te blijven; ik kon het niet geloven toen hij uitsprak dat mijn leven het onderwerp zou worden.

In maar liefst 21 schilderijen die zelfs maanden in een museum te zien zullen zijn(!), vangt hij met de serie genaamd Mijn broer, Remi mijn leven, met een nadruk op mijn levenskunst, na elke tegenslag die ik heb meegemaakt, waarvan hij, met de acht jaren aan leeftijdsverschil tussen ons, desondanks nooit slechts een stille getuige is geweest. Mijn leven door de ogen van mijn broer, laat zowel visueel als ook middels zijn zorgvuldig gekozen woorden voelen hoe dat eveneens voor hem is geweest, toen en nu. In meerdere diepgaande gesprekken, waaronder een interview van tweeënhalf uur dat mij altijd bij zal blijven, zijn twee broers nog veel verder naar elkaar toegegroeid, iets wat ik de grootste winst acht van dit hele project en waar nu nog altijd niet de treffende woorden voor te vinden zijn; meer dan geweldig vind ik dat! Iets wat hij volledig beaamt. Het was een bijzondere periode vol betekenis en broederliefde.

Dat het niet alleen bij de mooiste beelden bleef, zou spoedig duidelijk worden toen Ruben meermaals geïnterviewd werd over zijn scriptie, als ook over mij. De meest onderliggende vraag was: waarom heeft je broer een klein leven?
Het antwoord op die vraag hadden we niet samen besproken, niet letterlijk; mijn broer had immers te kennen gegeven dat ik vooral zijn grote broer ben, iets wat hij ook noemde in die video’s: een vaderfiguur, zijn grote voorbeeld, ongeacht welke klachten, iets wat me aangreep, terwijl ik de video’s bekeek.
Het had hem niet uitgemaakt wat te noemen, als een willekeurig kledingstuk dat ik op dat moment droeg. ‘Jij bent niet je klachten! Voor mij ben jij gewoon Remi,’ had hij eerder gezegd, van gezicht tot gezicht. Dat had me een warm gevoel gegeven.

In de interviews noemde hij een paar dingen op: mijn beperkte mobiliteit, mijn chronisch ziek zijn, de ziekenhuisopnames, als ook mijn bipolariteit.
Wat betreft het laatste ben ik inmiddels tien jaar stabiel, iets waar ik hard voor gewerkt heb, waardoor mijn behandelaars zich laatst afvroegen wat ik er nog doe.
Eigen regie, medicatietrouw en een uitstekend ziekte-inzicht hebben dit mogelijk gemaakt, terwijl het consult met mijn behandelaren plaatsvond in één en dezelfde periode als waarin mijn broer dit ter sprake bracht.

Gedurende het interview hebben we het hierover gehad, waarbij we voornamelijk terug hebben geblikt op wat toen was, als ook hoe dat voor hem toen geweest is, als mijn acht jaar jongere broer. Dat heb ik als zeer waardevol ervaren.
Toch kan ik niet ontkennen dat ik viel over het noemen van mijn mentale diagnose, simpelweg omdat dat het antwoord niet is op de vraag waarom ik een klein leven heb.
De video’s waren zeer kort in lengte, waardoor het leek alsof dat het antwoord was op de vraag, zonder veel verdere toelichting. Terwijl dat juist het vlak was waarbij ik op wonderlijke wijze ergens bovenuit stijg. Het stak een beetje, vooral gezien het grote bereik van die video’s.
Ik heb ze uiteindelijk met terugwerkende kracht laten aanpassen. Dat stukje is weggehaald uit de bestaande video’s, nadat ik met Ruben contact hierover heb gehad.
Hij heeft meteen gehandeld, iets wat ik als prettig heb ervaren.

En dan lig je diezelfde avond in bed en je denkt er volop over na. Al woelend kon ik de slaap niet vatten, tot me duidelijk werd waarom niet en ik rechtop in bed zat, na het licht te hebben aangeknipt.
Mijn broer had juist iets heel goeds gedaan. Dat het hem niet uitmaakte wat te noemen, daarmee ontsteeg hij juist alle stigma’s. Zelfs al herkende ik me niet middels de tien jaar van stabiliteit, begreep ik uiteindelijk meer dan ooit hoe het hem bedoeld was.
De levensvraag: waarom kom je niet uit voor je psychische stoornis?, viel gelukkig weg toen ik alles overdacht had en tot die verhelderende conclusie was gekomen, waarna ik na een tijd met een gerust hart ben ingeslapen.

Ik heb het mijn broer nog niet gezegd, maar ik ben uiteindelijk erg trots op hem, specifiek op dat stukje, waarbij hij mij met het grootste gemak ontstegen was.
Soms komt de werkelijke waardering in het geval van dat gevoelige deel, volledig ingevoeld, pas achteraf, en raakt het me dat hij mij voor is geweest, zijn tijd ver vooruit.

Ik kan zeggen dat ik ernaar gehandeld heb. Ik ben me meer dan ooit in de wereld der herkenning gaan begeven; gelijkgestemden in een stichting, vereniging, op YouTube, in brieven, in de grootste groepen die ik ooit heb gezien! Ik vond er iets, waarvan ik eerder niet wist dat ik het nodig had: een ultiem gevoel van thuiskomen.

Dat ik tien jaar niets mankeer, wil niet zeggen dat ik er niet hoor; een idee dat gaandeweg bij mij ontstaan was. Of het nu gaat om fysiek, mentaal, of een gevoel, een gedeelde emotie, angst, isolatie of eenzaamheid… ik ben zeer gelukkig met deze herontdekking!
Door dat kleine beetje frictie, zijn tijd ver vooruit, heeft mijn broer mij iets heel waardevols geschonken, dat niet te vervangen is.

Binnen de normale, gezonde wereld vond ik blijdschap in dat kleine deel dat van mij en mijn leven begrepen werd. Dat was echter nooit echt heel veel. Hoewel mensen probeerden aan te haken, viel er gelijktijdig ook een gat, een gat der onwetendheid, iets wat ik ze niet kwalijk nam.

Tien jaar geleden was ik ervaringsdeskundige, met de bedoeling een ander te helpen.
Door de toegenomen ernst van mijn ziekte moest ik stoppen. Dat vond ik destijds heel erg, zoals ik toen nog voor groepen studenten heb gestaan.
Meermaals heb ik geprobeerd terug te komen, maar liep vervolgens aan tegen het systeem; ik kan geen tweejarige opleiding aan, met vooral heel veel werkuren in de week.
En zo kwam het dat ik laatst bij Rubens laatste expositiedag was, iets wat ik niet had willen missen, nadat ik er de dag ervoor niet bij had kunnen zijn, bij zijn slagen.

We verlieten uiteindelijk ArtEZ, tot ik vlak vóór vertrek een affiche zag hangen.
‘Ervaringsdeskundigheid. Wij zoeken jou!’ stond er heel groot afgebeeld.
Op mijn verzoek heeft mijn broer het affiche gepakt. Het was van Windesheim.
Ik grapte: ‘Straks word ik ook zo’n balletje!’
In Rubens straat zijn er, zo zei hij, de balletjes van Windesheim.
Het affiche ligt nog altijd voor me, op mijn bureau, terwijl ik dit schrijf.
Ik heb voor mezelf bewezen dat je een dergelijke opleiding niet nodig hebt, om ergens thuis te horen. De enige bedoeling die ik had met het papiertje, dat stiekem schreeuwt alsof ze de wanhoop nabij zijn.

Ik wil me alleen nog maar in deze wereld der herkenning begeven.
Dat bemerk ik bij mezelf, en dat is helemaal oké. We zijn ook met zovelen!
Hoeveel sympathie je kunt voelen voor een man die, ondanks zijn angst en depressie, toch heeft weten te douchen. Zijn glimlach, vastgelegd op beeld, spreekt boekdelen van een gevoelde overwinning. Die overwinning heeft bij anderen kunnen rekenen op meer dan zesduizend likes vol sympathie, bewondering en herkenning!
Dat vind ik veel mooier dan wat dan ook.

Me verliezen in de gesproken woorden van iemand die in een alleszeggende video laat weten dat zij het hoofd boven water probeert te houden, een voorzichtig lachje bij elke stap. Een man van in de twintig die in de mooiste tuin zit, maar zich hardop afvraagt waarom hij geen schoonheid meer kan voelen.
Mensen die vroeger gepest zijn.
Mensen die eigenlijk alles hebben, behalve de juiste vriendschappen, waarbij een gevoel van eenzaamheid heerst, waar een ander zich vervolgens in herkent.

Dat is voor mij leven! Iets anders hoef ik me niet te wensen.
Ik wil alleen nog maar dat. Alleen nog maar bij hen!
En dat is oké na de jarenlange strijd die ik geleverd heb.

Binnen de angststichting kreeg ik maanden geleden de kans om columnist te worden.
Dat vond ik geweldig! Ik wist uiteindelijk alleen niet wat ik moest schrijven. Als je angst goed tegengaat, is er geen denkproces om te delen vooraf. Je voert het uit. Nu hoop ik dat het me toch gaat lukken en ga ik alsnog een poging wagen, want de gemeenschap is echt geweldig! De eerste ledendag was fantastisch. Ik heb nog nooit zo’n waardevolle avond gehad! Ik werd volop herkend door anderen die ik ken van sessies online. Bijzonder!

Zo heeft alles tot een grote verandering geleid.
Een verandering die deuren heeft geopend die nooit meer gesloten hoeven te worden!
Het was veel meer dan een betekenisvolle scriptie alleen.
Waar ik daarmee eerst nog doelde op de gesterkte levensband tussen ons als broers,
bedoel ik inmiddels veel meer. Ik heb mijn hart gevolgd en ben thuisgekomen!

Daar zal ik mijn lieve broer eeuwig dankbaar om blijven.